Duurzaamheid en klimaat - ideeën

In de centrumstraten groen langs de gevels planten. De bewoners kunnen met hulp van de stad klimplanten of muurplanten zetten op de stoep van hun woning. De stad kan voorzien om plaats te maken voor beplanting langs de gevels. De bewoners zorgen voor het onderhoud van de planten.

Iedereen isoleert! Wij zijn plantrekkers. De winter staat weer snel voor de deur en de temperaturen dalen. De verwarming wordt dan weer opgezet en het energieverbruik in onze huizen en gebouwen stijgt. Het is niet altijd gemakkelijk om te weten wat je het best doet om je energieverbruik, en dus je factuur, naar beneden te krijgen. De Planttrekkers organiseren doe-het-zelf en workshops , cursussen, kennisavonden, overal in de Genkse wijken. Workshops met één gemeenschappelijk doel : isoleren van huizen, alsook mee inspelen op een energietransistie (plaatsen van zonnepanelen). We doen inwoners van Genk beseffen dat het isoleren van woningen (dak, vloer & wand-isolatie) best wel meevalt als je dit kunt doen in een coöperatieve onderneming. Met andere woorden, geen marges voor commerciële organisaties.Alsook wensen we via groepsaankoop alles aankopen. En vooral zelf de handen uit de mouwen steken. Om dit te bereiken is een verschuiving in aanpak van gebouw-per-gebouw naar wijk-per-wijk noodzakelijk. We willen met dit ‘burger initiatief’ inzicht krijgen in hoe we een geïntegreerde wijkaanpak kunnen opzetten om een doorgedreven collectieve renovatie en hernieuwbare energietransitie mogelijk te maken, waarbij de regie rol bij de inwoners en eigenaars van de wijk blijft. Als burger willen we immers niet meer blijven ons blauw te betalen. . Het klopt ook niet dat mensen moeten blijven betalen voor ‘isolatie’ en ‘hernieuwbare energie’. Iedereen heeft ‘recht op energie’.

De Tuin van Betty in Winterslag is een oude fruittuin met zeldzame oude fruitrassen, een wijngaard en een authentiek ven. De tuin wordt sinds 2015 onderhouden door een enthousiaste groep vrijwilligers . Een oude scheepscontainer wordt verbouwd tot een ecologische en multifunctionele workshop- en ontmoetingsruimte. Binnen de stedelijke context van de Hoefstadstraat willen we hiermee een duurzame en ecologische rustplek creëren waarin buurtbewoners en andere groepen op een laagdrempelige manier kunnen kennismaken met de natuur en ecologie. De eerste verbouwingswerken van de container zijn al achter de rug en in de zomer van 2021 wordt een groendak met bijvriendelijke planten aangelegd. Maar het project wil nog verder investeren in duurzaamheid door de installatie van zonnepanelen, een ecotoilet en de recuperatie van het regenwater. Verder wordt de historische fruittuin uitgebouwd met oude rassen en de aanleg van een natuurlijk scherm van inheemse leibomen. Dit om de Tuin van Betty op een natuurlijke manier af te schermen (visueel en geluid) van de drukke Westerring. Tenslotte wordt de container binnen afgewerkt tot ruimte waar men kan samenkomen en waar vergaderd kan worden, en met een keuken die ook dienst kan doen als tuinbar voor de passanten en wandelaars in de zomer.

Genk heeft nood aan een ruime aangename hondenlosloopzone. Elke hondenliefhebber met een grotere hond die veilig lekker vrij wil rennen is genoodzaakt om naar de randgemeenten te trekken . De kleine bestaande losloopweides in Genk zijn mooi maar volstaan écht niet voor grotere honden. Hondeneigenaars uit het centrum van Genk zijn al even op zoek naar een zone waar de honden vrij kunnen loslopen, zeker na het verdwijnen van het Franse Bos . Vroeger een zone waar veel sociale contacten werden gelegd tussen hondenliefhebbers, vaak ook oudere mensen mensen die niet in de mogelijkheid zijn om er ver op uit te trekken. Een losloopzone is een gemoedelijke ontmoetingsplek worden waar baasjes in alle rust met een gezellige babbel hun honden kunnen laten spelen, het brengt mensen dichter bij elkaar. Mochten de hondjes zelf mogen beslissen denken ze aan een 5 ha speelzone, minstens 2 mtr hoge afsluiting, bosjes/struiken voor de schaduw, heuvels om te rennen en als top of the bill een kleine vijver om te zwemmen en spelen. De baasjes houden van zitbanken, vuilbakken voor de poepzakjes en eventueel een poepzakautomaat en vooral een duidelijk reglement. Een overdekte zitplaats en een verlichting maken het helemaal af. Voor het basisonderhoud en de controle/uitleg ikv reglement kan de stad de sociale economie inschakelen, en daardoor mensen die het moeilijk hebben op de arbeidsmarkt toch een taak te geven in de maatschappij. Locaties: Melberg, Thor, Kattevenne, Schemmersberg Mijn rol zou bestaan uit: het uitwerken van de benodigde faciliteiten voor aanleg (budget, materialen, werkuren). Dit in overleg met de mensen die kennis hebben en ervaring met de aanleg (politie, natuurbeheer, contacten leggen met HH, Oudsbergen, Zonhoven enz) Een samenwerking opzetten met Beestig Wijs vzw, zodat eventuele educatieve projecten van hen kunnen ingepland worden in de zone. Op zoek gaan naar een pool van vrijwilligers en de coördinatie daarvan. Ikzelf ben aanspreekpunt voor problemen. Coördinatie van de inzet van wijkwerkers voor het onderhoud. Opleiding voor deze mensen regelen zodat ze weten wat te doen bij gevaar, overtredingen en andere problemen. Samenwerking met dierenartsen opzetten bij eventuele problemen en meldingen te doen..

Je wil je fiets droog en veilig stallen, maar hebt zelf geen plek voor je fiets? Met permanente overdekte, beveiligde stallingen is dat binnenkort mogelijk! Samen met andere Genkenaren beheer je een fietsenstalling. Deze plekken worden nieuwe ontmoetingsplekken in jouw buurt. We zoeken creatieve plekken waar we deze ruimtes kunnen creëren: een fietsbox, een stukje van een ondergrondse parking, en waarom niet, de voetgangerstunnel aan de Fruitmarkt.

Door het succes van het kweken van de eerste Genk is Hot pepersaus (zie facebook) en de mooie verbinding die dit legt tussen mensen willen we hier op verder breien. Waarom niet de Genkenaar zowel producent als consument laten worden van hun eigen producten? Dat is pas echt korte keten en geeft mensen ook een beeld van wat duurzaamheid is. Bv Veel mensen hebben een appelboom waar ze niet alles van opkrijgen, om voedselverspilling tegen te gaan kan dan een oproep geplaatst om dit naar een deelkeuken te brengen en hier samen appelmoes van te maken. Dit kan dan verdeeld worden onder de mensen die appels brengen, een aantal potten kunnen verkocht via markten en een deel kan weggegeven voor voedselpaketten. Het burgerbudget kan dan dienen om de huur van een door het favv goedgekeurde keuken en bijhorende maatregelen zodat de producten aan de normen voldoen. Dit kan enkele keren per jaar met verschillende producten gedaan zodat Genk zijn eigen productenlijn krijgt. Mensen warm maken voor korte keten door Genk is hot.

Mt de klimaatopwarming indachtig zou het nuttig kunnen zijn over te gaan tot aanleg van een nieuw natuurlijk buitenzwembad. Geen grote filterinstallatie of chloor toestanden maar een strand met natuurlijke zwemvijver. Dat kan ons afhankelijk van de grote ook op sportgebied nog verder op de kaart zetten. In het verleden was de Molenvijvers een buiten zwembad, maar er zijn ongetwijfeld andere locaties in Genk die kunnen voldoen.

Mijn idee is om de deeleconomie (delen, ruilen, huren, schenken of herverkoop) in Genk te stimuleren door een overkoepelend systeem te ontwikkelen dat vraag en aanbod efficiënt bij elkaar brengt. We trekken het concept van IEDEREEN FIXT door naar een online peer-to-peer platform voor de inwoners. De invulling van het platform gebeurt door de gebruikers (lees: inwoners) zelf. We onderscheiden 3 grote categorieën waarvoor het platform gebruikt kan worden: - Delen van artikelen vb. kleding, schoolgerief, speelgoed, gereedschap, etc. - Delen van diensten vb. bijles, klusjes, tuinieren, inkopen doen, honden uitlaten, etc. - Delen van voeding: voedselresten delen, samen voedsel kweken, etc. De crisis speelt een grote rol in mijn project rond dit idee. Ik bedoel niet enkel de economische crisis, maar ook de ecologische- en maatschappelijke crisis. We beseffen dat we anders moeten gaan consumeren om de negatieve gevolgen voor de wereld en toekomstige generaties te vermijden. De bedoeling van het platform is dat we slimmer gaan consumeren en de huidige hyperconsumptie over boord gooien.

Er ontbreken veel bomen (gerooid!) langs de straten. Er wordt veel gewandeld dr bewoners. Beschutting is dringend nodig. (Hoog)-bejaarde wandelaars en mensen met een beperking kunnen nergens neerzitten om wandeling te onderbreken. Daarom in elke straat, afhankelijk van de lengte, één of meerdere banken. Krekestraat heeft weerszijden gevaarlijke voetpaden. Deze opbreken en als zone benutten voor waterinfiltratie en bomen. Ook bomen op het speelplein. Er is nu geen beschutting bij verhitting. Speelmogelijkheden zijn onderbenut. Voor het buurtleven (uitwisseling tss de bewoners) zijn enkele boekenkasten een meerwaarde. Om het project te realiseren zeker lagere school en jeugdbeweging inschakelen. Uiteraard ook andere generaties. Ik stuur illustraties in aparte mail.

In 2019 zijn ik en mijn gezin in Genk komen wonen. Wij zijn positief verrast door het open karakter van het landschap, de mensen en diversiteit. Wij voelen ons hier echt thuis. Ik ben gebeten door duurzaamheid en wat beter dan het aanleggen van een voedselbos waar mens en dier zich kan terugvinden. We willen de diversiteit van het bos als basis gebruiken om linken te leggen met ecologie (opname CO2, biodiversiteit, verbetering bodemkwaliteit) educatie (duurzaamheid, leren kennen en proeven van vruchten). Een andere belangrijke component is het sociale en de verbinding. We willen graag dat dit een bos letterlijk en figuurlijk leeft. Voedsel van korte keten is niet enkel gezond voor het lichaam, in de natuur aanwezig zijn, hier in werken is goed voor je mentaal welzijn, biedt zingeving. Verbinding met de natuur en de andere die hier mee helpen om een levend bos te maken. Ik heb gemerkt dat de interesse voor een voedselbos groot is en zal de uitwerking van dit plan verder op pakken met Adelina Lucchesi en Peter Lenaerts met op de achtergrond ook de feedback van Peter Walbers van de Schom. Een aantal ideeen die al ingediend zijn sluiten goed aan op ons voorstel. Bij deze nodig ik mensen die mee willen denken bij het uitwerken van een projectplan van harte uit om aan te sluiten.

De huidige pandemie heeft een enorme impact op hoe de Genkenaar met de buitenomgeving omgaat. Genkenaren trekken massaal door de natuur, maar door gebrek aan ervaring en kennis; meestal op hetzelfde moment naar dezelfde locaties. Dit brengt ongewilde vernielingen in de groene omgeving en verstoring van de biotoop met zich mee. Om dit te vermijden, willen wij jonge enthousiaste Genkenaren opleiden die de wandelaars begeleiden op hun tocht door de natuur in Genk. De uitdaging is om hen te wijzen op de pareltjes die ze niet zien, hen duiden op de kwetsbaarheid van de groene omgeving, maar toch de grootst mogelijke toegang verschaffen tot het gebied. Vertoeven buiten, in harmonie met de natuur, maar met een aangenaam begeleidend leertraject. In de praktijk bestaan er al Rangers, gidsen, en wandelbuddy's...maar de realiteit doet ons vaststellen dat deze mensen gebonden zijn aan bepaalde beperkingen (vereniging, parkgrenzen, specifieke acties). Wij kunnen onze Genkenaren in een park rondleiden, maar ook het kleine groen vlak bij huis is belangrijk, stoepplantjes bij naam kennen en diertjes vinden onder een bladerhoop is leuk en kan motiveren om vaker naar buiten te gaan. Wat je kent ga je ook respecteren. Dit moet ook een beweging zijn naar integratie van al onze inwoners, wij moeten proberen de natuur als een ontmoetingsplaats te laten functioneren voor Genkenaren. Het budget dat we vragen is voornamelijk voor de vorming, uitrusting en promotie van de groep begeleiders.

We missen een groene omgeving in Winterslag. Een buurtparkje zou hier verandering in kunnen brengen. Dit extra groen zal positief bijdragen tot het milieu en de biodiversiteit (denk maar aan vlinders en bijen), zeker als er gekozen wordt voor de juiste beplanting. Bovendien vormt dit buurtparkje voor alle buurtbewoners een verrijking: - Jonge gezinnen kunnen er met hun kinderen gaan wandelen, spelen, picknicken, … - Sporters hebben de mogelijkheid om er in een veilige en groene omgeving aan hun conditie te werken. Zo zou ik het zelf ook toevoegen aan mijn looproute als ik ga joggen. - Ik heb daarnaast ook een oma in de Vierde Wand wonen. Die zou het, naast de andere bewoners en oudere mensen uit de buurt, ook fijn vinden om eens in het groen te wandelen zonder een al te grote verplaatsing te doen. - Hondeneigenaars, die hier talrijk aanwezig zijn, krijgen zo een groen plekje waar ze met hun viervoeter een ommetje kunnen maken. Daarnaast heeft de coronacrisis ervoor gezorgd dat we meer buiten komen en nood hebben aan veilige ontmoetingsplaatsen in de openlucht. Daarvoor zou dit parkje een goede locatie zijn. Tot slot ligt dit terrein ook in het midden van de verschillende cités en kan dit dienen als een verbinding tussen deze buurten. Zo ziet u maar dat zo iets kleins als een buurtparkje veel positiviteit kan toevoegen aan een woonwijk. Wij hopen daarom ook dat dit idee ooit realiteit kan worden. (Eventuele locatie: braakliggend terrein aan de Noordlaan (bij Voetbalhof).

Tussen de Westerring en de Vennestraat ligt er op een stukje grond een hele weide van braambessen. Dit monotone stuk wil ik omtoveren tot een weelderige tuin en groene buffer tussen de drukke baan met veel auto's en de Vennestraat met zijn vele bewoners. Het is de bedoeling om voor zoveel mogelijk biodiversiteit te zorgen. Het open stuk dichtbij de drukke baan (zoals je ziet op de foto) toe te planten met inheemse bomen. Verder aanplantingen van struiken en planten om meer insecten te lokken en meer stuifmeel te voorzien voor de vlinders en bijen volgens de principes van de permacultuur. Het budget zal dienen voor aanplantingen, aanmaken composthoop, kippendraad, houthaksel enz. Kortom: Zoveel mogelijk Biodiversiteit!

Ik wil graag opzoek gaan naar de bron van de dorpsbeek. Indien mogelijk zou ik een wandel- en fietspad maken van bij de visvijver "De Karper" tussen Hoogzij en Europalaan door tot aan de Waterstraat ter hoogte van de glascontainer, oversteken en verder langs de Brakenstraat tot aan de verbinding oprit Europalaan en bestaand fietspad. Langs dit wandel- en fietspad kunnen we dan regelmatig informatiepanelen plaatsen rond de Dorpsbeek, belang van de dorpsbeek voor het milieu, dieren in deze "vallei", foto's van het vroegere Gelieren (kennis van het verleden, nostalgie), kennis van de natuur. Zelf wil ik mij inspannen om de geschiedenis van Gelieren te achterhalen aan de hand van gesprekken met Gelierenaren. Ik wil deze geschiedenis achterhalen door met zoveel mogelijk Gelierenaren te spreken en op die manier een verbondenheid tot stand te brengen tussen al de inwoners van dit gehucht. Waarschijnlijk zijn er nog héél wat oude verhalen en foto’s te vinden. Deze kunnen dan bijvoorbeeld op de panelen langs de route geplaatst worden.

Tenslotte kan het wandel- en fietspad verbonden worden met wandelwegen naar Kattevennen en het natuurpark Hoge Kempen.

Verscholen achter het Monfortklooster (Mosselerlaan 133) bevindt zich een uniek, openbaar natuurpark. Het 'Mariapark' met haar rijke geschiedenis als ontginningsgebied van de vroegere steenbakkerij 'Vanhengel' is in de jaren 1920 geschonken aan de paters Montfortanen met de voorwaarde om dit park ten allen tijden open te stellen voor het publiek. Bovendien is hiervoor een toegangsweg voorzien; ingang Mosselerlaan. Deze unieke plek wordt wel eens de 'groene long' genoemd. Heel wat wandelaars vinden de weg naar deze rustplek. Het idee: bekendmaken van dit openbaar natuurpark, rustplek d.m.v. bewegwijzering, beschrijving van de historie (erfgoedcel), creëren van rustplekken met zitbanken, herstellen van de kunstwerken/kruisweg, bosbeheer, verbindingspark met het sportbos, ....

Lopen, spelen met soortgenoten en snuffelen zijn noodzakelijke aspecten voor een gelukkig hondenleven. De overheid denkt het probleem op te lossen door de inrichting van hondenweides, maar die zijn lang niet voldoende om tegemoet te komen aan de behoeftes van honden en hun mensen. Er is behoefte aan uitgestippelde losloopwandelingen aan bijvoorbeeld de Melberg, Kattevennen, het Thorpark en de Schemmersberg. Een veilige losloopplek is een park, een bos of de hei, maar geen omheind hondenspeelveld of klein grasveld midden in de wijk. De ruimte van de bestaande hondenweides is veel te beperkt: veel onbekende honden zo dicht op elkaar kan leiden tot conflicten tussen honden onderling. Er is amper mogelijkheid om elkaar veilig te kruisen. Een hond geraakt trouwens al snel uitgekeken op een hondenweide omdat er niet veel te beleven valt en gaat dan allerlei ongewenst gedrag vertonen zoals: graven, slopen, andere honden vervelen …. Honden hebben behoefte aan bomen, struiken, bosjes, water, verschillende ondergronden … om aan te snuffelen en te ontdekken. In Nederland staat men al veel verder met dit concept. In verschillende natuurgebieden werden zones voorzien waar mens en hond veilig een route kunnen wandelen (van+/- 5km) zonder de natuur, fietsers, ruiters en wandelaars zonder hond tot last te zijn. Genk zou met al zijn mooie natuurgebieden een mooi voorbeeld kunnen zijn van hoe het anders kan.

Genk is een bijzondere stad, met een grote multiculturele en sociaal-economische diversiteit. Dit zorgt voor allerlei maatschappelijke uitdagingen. Eén daarvan is gezonde voeding. Elke Genkenaar zou ten allen tijde toegang moeten hebben tot gezonde en duurzame voeding; seizoensgebonden en vers; lokaal geteeld of fairtrade ingekocht. Daarom dromen wij van een coöperatieve boerderij-winkel, waarbij eters en telers mede-eigenaar zijn en mee beslissen over de koers van de winkel. Een project gedragen door burgers die een alternatief willen, burgers die willen weten hoe hun eten geproduceerd is, waar het vandaan komt en of het eerlijk betaald is, burgers die willen dat voedselproductie rekening houdt met milieu en dierenwelzijn, burgers die voedselverspilling willen tegengaan… Deze winkel kan een ontmoetingsplek worden voor alle Genkenaren: hier wordt gehandeld, gewerkt, geproefd, ontmoet en uitgewisseld. Op deze manier verbinden we Genkenaren met elkaar en met onze lokale economie. Zo dragen we zorg voor onze toekomstige generaties. Een coöperatieve boerderij-winkel. Van, voor en door Genkenaren!

Opzet het bouwen van een kiosk uit duurzame materialen op de binnenstrook van de Margarethalaan. Evenals er ook banken voor te plaatsen die vervaardigd zijn uit duurzaam materiaal. De kiosk zal gebouwd worden naar de stijl van het roemrijke mijnverleden. Dit moet een ontmoetingsplaats worden voor optredens voordrachten lezingen... Deze kiosk kan gebruikt worden door verenigingen scholen orkesten enz... Aan deze kiosk kunnen dan nog enkele pétanque banen gelegd worden die van deze mooie plek dan een toplocatie maken voor zowel jong als oud. Door alles in duurzame materialen te vervaardigen en dan ook nog eens de gebruikers hiervan hun talenten te laten ontwikkelen is dit een positief verhaal voor iedereen.

Maak van de ruimte tussen het Hof van Gan en de Bresserstraat een groenpark door er bomen te planten die veel schaduw geven, plaats er zitbanken, een speeltuintje en een petanque baan, zodat jong en oud daar samen kunnen komen, en verkoeling zoeken in de zomer. Door de hoge ligging t.o.v. het centrum en Winterslag kan hier ook het overtollige regenwater in de grond trekken.

Het idee is om , in eerste instantie, het binnenplein van het stadhuis om te toveren tot het groene visitekaartje van onze stad. Vandaag is deze binnenkoer een ongezellige woestijn van beton en verhardingen. Wat in de zomermaanden een heus hitte-eiland veroorzaakt. het aantal hittegolfdagen stijgt en in Genk ligt het aantal hoger dan het gemiddeld in Vlaanderen. Door het plein te ontharden en het aanplanten van inheemse en klimaatbestendige bomen en planten kunnen we een groene en klimaatvriendelijke oase creëren. Ik denk dan bijvoorbeeld ook aan het plaatsen van gemeenschappelijke kweek- en compostbakken, regentonnen, plantenbakken en borders. Het plaatsen van picknicktafels en zitbanken. De blote muren die het binnenplein omringen zijn geschikt voor geveltuinen, vogelkastjes en insectenhotels. En de platte daken van het stadhuis zijn uitermate geschikt voor vegetatie om droogte tegen te gaan. Het stadhuis zou zo tot een ontmoetingsplaats van de Genkenaren kunnen uitgroeien, waar zij niet enkel terecht kunenn voor het afhandelen van administratieve zaken maar ook voor een picknick, een moment van rust, workshops ivm met thema's als duurzaamheid, tuinieren en composteren. Deze vergroening zou ten voordeel zijn voor de bewoners en voor de stad om zich te bewapenen tegen de gevolgen van de klimaatveranderingen. Een groene revolutie waarbij de stad en de bewoners kunnen samenwerken aan de ontwikkeling van een nog groenere gemeente.

Aan de hoek van de Oude Hostartstraat en Kleine Hostartstraat was vroeger een waterbron. Mensen over heel Limburg kwamen hier water halen omdat het geneeskrachtig zou zijn. Dit vraagt verder onderzoek, maar eerst moet de bron zuiver worden gemaakt en terug in oorspronkelijke staat gebracht worden. Daarnaast is dit stukje groen die de twee straten kruist de ideale ontmoetingsplek. Vroeger bevond zich in het midden van de Oude Hostartstraat een stukje bos waar veel mensen uit de buurt samenkwamen, maar is zo'n 10 jaar geleden bebouwd met appartementen. Dit verlaten stukje groen op de hoek van de straat kan daarom een nieuwe ontmoetingsplek worden. Rondom de bron kunnen zitbankjes geplaatst worden zodat ontmoeting tussen de bewoners wordt gestimuleerd met als doel meer sociale cohesie in de buurt.

De zeis is een werktuig dat de laatste jaren terug populair is geworden in het groenbeheer. Met de zeis kan je openbaar groen op een natuurvriendelijke manier beheren. Geen grasmaaiers of zware machines die veel overlast veroorzaken voor de buurtbewoners. Met een zeis kan je het gras maaien en tegelijkertijd een babbel doen met de buurman. De stad zou enkele workshops kunnen aankopen en materiaal, bestaande uit zeisbladen, stelen, wetstenen, en slijpmateriaal. Het is ook mogelijk om een recuperatieproject op te zetten en mensen oude, ongebruikte zeisen uit hun stallen te laten halen. Deze zeisen zouden we dan kunnen opmaken en gebruiken. Het gezeiste groen kan ook gebruikt worden in de volkstuinen als groenbedekking, of kan gedroogd worden tot voer voor grazers. Vele mensen hebben nog wel ergens een zeis hangen, maar weten niet goed hoe die te gebruiken. Met wat uitleg over veiligheid, het gebruik en het afstellen kom je al heel ver.

Het project heeft het aanleggen en onderhouden van een wijngaard op 1 van de terrils van Genk en het maken van een echte Genker “mijnwijn” voor ogen. Voor het selecteren van de juiste druivenvariëteit en de vinificatie zou de hulp van een lokale oenoloog gezocht worden. “Mijnwijn” kan bijvoorbeeld als stedelijk uithangbord gebruikt worden op recepties van de stad. Het project zou ook ingepast kunnen worden in lokale tewerkstellingsprojecten. Eventuele uitbreiding naar biodiversiteit, bvb verschillende druivenrassen en wijnen per terril of zijn toekomstopties.